Ekspertiz (Değerleme) Raporu Nedir, Neden Önemlidir?

Ekspertiz ya da resmî adıyla gayrimenkul değerleme raporu, lisanslı bir değerleme uzmanının taşınmazın piyasa değerini ve hukuki durumunu incelediği rapordur. Konut kredisi kullanıyorsanız banka bu raporu zorunlu olarak yaptırır; kredi kullanmasanız da yaptırmak, büyük bir alımda ucuz bir sigortadır.

Raporu kim hazırlar?

Değerleme raporlarını Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) lisansına sahip değerleme uzmanları ve bu uzmanların çalıştığı yetkili değerleme şirketleri hazırlar. Bankaların anlaşmalı olduğu şirketler olduğu gibi, kendiniz de yetkili bir şirketten rapor talep edebilirsiniz.

Raporda neler bulunur?

• Tapu kaydının özeti: malik, nitelik, şerh, beyan ve rehinler.
• İmar durumu ve belediyedeki onaylı proje ile yerindeki yapının karşılaştırması.
• Yapı ruhsatı ve iskan bilgisi.
• Evin fiziksel özellikleri: brüt/net alan, oda sayısı, kat, bina yaşı, yapı nizamı.
• Emsal karşılaştırması: bölgedeki benzer evlerin fiyatları ve bu evin bunlara göre konumu.
• Kanaat edilen piyasa değeri ve varsa 'kredi teminatı olarak uygun değildir' gibi notlar.

Rapordaki değer neden ilan fiyatından farklı çıkar?

İlan fiyatı satıcının beklentisidir; değerleme raporu ise emsallere dayalı, genelde temkinli bir tahmindir. Özellikle hızlı yükselen piyasalarda rapor değeri ilan fiyatının altında kalabilir. Bu durumda bankanın vereceği kredi tutarı da rapor değerine göre hesaplandığı için peşinatınız artabilir.

Raporu okurken nelere dikkat edin?

• Projeye aykırılık notu var mı? (kapatılmış balkon, kaçak kat, izinsiz tadilat)
• Evin tapudaki niteliği ile kullanım amacı uyuşuyor mu?
• Brüt ve net alan satıcının söylediğiyle tutarlı mı?
• Emsaller gerçekten benzer evler mi, yoksa farklı yaş ve özellikte mi?